BURUN VA BURUN YONDOSH BOʻSHLIQLARI PAPILLOMALARINI TASHXISLASH VA DAVOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH - Avezov M.I.; Hamrayev F.X. (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2024)
Muammoning dolzarbligi: Burun va yondosh bo’shliqlarida uchraydigan papillomalar umumiy xavfsiz o’smalarning 0,2-0,8 % ni tashkil etadi. Xavfli o‘smalarga qaraganda birlamchi xavfsiz o‘smalar burun va yondosh bo‘shlig‘ida ancha ko‘prok uchraydi. O‘smalarning xavfsiz va xavfli turlarga bo‘linishi nisbiydir, chunki xavfsiz o‘smalarning ba’zi turlari tarqalgan holda o‘sish xususiyatiga ega, ulardan ba’zilari esa malignizatsiyalanadi [2,5,8,10,11]. Burun va yondosh bo‘shlig‘ida uchraydigan xavfsiz o‘smalar klinik belgilarni namoyon qilmasdan sekin simptomsiz o‘sish xususiyatiga ega. Klinik jihatdan qaraladigan bo‘lsa, ular faqat muayyan kattalikka yetganida atrofdagi devorga bosim beradi va funksional o‘zgarishlar paydo qiladi. Ular to‘xtovsiz o‘sadi va natijada juda yiriklashib, atrofdagi suyak devorlarini ezish darajasiga borib, atrofdagi a’zo va to‘qimalarga bosim beradi. Ularning rivojlanishi turli salbiy oqibatlarga olib keladi va ichki a’zolarga tarqalib, hayot uchun ham xavfli bo‘lishi mumkin [1,4,5,7,9]. Keyingi yillarda butun dunyoda virusli pipillomatoz infeksiyasi (VPI) bilan xastalanish oshib bormoqda. Masalan, 1993 yilda har 100000 aholidan 17,8 nafar bemor qayd etilgan bo‘lsa, bu ko‘rsatkich 1999 yilga kelib 25,6 nafarni tashkil etgan. Virusli pipillomatoz infeksiyasini diagnostikasi va davolash muammosi turli soha mutaxassislari, jumladan dermatologlar, ginekologlar, urologlar, onkologlar, patomorfologlar, immunologlar, virusologlar e’tiborini tortmoqda. Bu o‘z navbatida yuqori kontagiozlik va patologiyaning chastotasini oshib borishi, hamda odam papillomasi viruslarining ba’zi xillarini xavfli jarayonlarni inisiirlash qobiliyatiga ega ekanligi bilan tushuntiriladi [3,6,8,11].