RODOPSIN G OQSILLARI FILOGENETIK TAHLIL - Qayimov Mirzohid Normurotovich; Xalilov Hikmatulla Dilshod o`g`li (Journal of new century innovations, 2024)
Annotatsiya: G protein bilan bog'langan retseptorlari (GPCR) inson genomidagi membrana retseptorlarining eng katta oilasini tashkil qiladi. Membran oqsilining kristallanishidagi yutuqlar shu paytgacha yuqori aniqlikdagi atom tuzilmalari sifatida mavjud bo'lgan 24 ta retseptorni aniqlashga olib keldi. Biz GPCR tuzilmalarining mavjud to'plamiga asoslangan holda GPCRlarning birinchi filogenetik tahlilini o'tkazdik. Biz ushbu tuzilma to'plamiga asoslangan inson rodopsinga o'xshash GPCR ketma-ketliklarining yangi filogenetik taxlilni taqdim etamiz. Biz kichik ligand bog'lovchi GPCR, peptid bog'lovchi GPCR va olfakt retseptorlarining uchta alohida sinfini ajrata olamiz. Turli strukturaviy subdomenlarni tahlil qilib, biz kichik molekulalarni bog'lovchi retseptorlari, ehtimol, peptid retseptorlari rhodopsin/S1PR1 ajdodi, ehtimol, ajdod opsin bo'lib, ikkala sinf o'rtasidagi aloqani tashkil qilganligini aniqladik. Shunday qilib, yorug'lik bilan faollashtirilgan retseptor markaziy asab tizimining kichik molekulali gormon retseptorlarining kelib chiqishiga o'xshaydi. Biz ligandlarni bog'lash joyi va markaziy natriy/suv bog'lanish umumiy evolyutsion yo'li hisoblanadi. Ajablanarlisi shundaki, opioid retseptorlari peptid retseptorlari o'rniga biogen amin retseptorlari bilan bog'lanish bo'shlig'i va markaziy natriy/suv bilan bog'lanish joyini namoyon qiladi, bu ularni kichik molekula ligandlarini, masalan, opiatlarni bog'lashga moyil bo'lib tuyuladi.