NEMIS TILI LEKSIKOGRAFIYASI VA LUG’AT TURLARI - Mushtariy Kalandarova (Journal of new century innovations, 2023)
Tilshunoslik doirasida leksikologiya (shuningdek: lugʻat nazariyasi, lugʻatshunoslik, lugʻat tahlili) lugʻat maʼnosida leksika nazariyasidir 1 . Uning vazifasi lug'at tarkibini, leksik belgilarni (morfemalar, so'zlar, frazeologizmlar), ma'nolarni, ularning qoidalarini, aloqalarini va tuzilmalarini, ulardan foydalanishni, ularni qayta ishlashni va ularning vazifalarini til (maxsus leksikologiya) ichida va tillar (umumiy) doirasida tushunishdir. Leksikologiyaning asosiy birligi soʻzdir. Qisqa qilib aytganda, leksikologiya leksika haqidagi fandir. Leksikologiya tilning lugʻat tarkibini tavsiflaydi va tadqiq qiladi. 2 Leksikologiyaning predmeti lug’atdir va har bir til lug'atlardagi so’zlar orqali hamma narsani aks ettiradi. So‘z boyligi qanchalik boy bo‘lsa, til ham shunchalik boy bo‘ladi. Leksikologiya ilmiy fan sifatida boshqa fanlar bilan chambarchas bog'liq: grammatika, fonetika, til va stilistika. Yuqorida aytib o’tilganidek leksikologiya leksikadan qanday foydalanishni, uni to’g’ri tanlashni o’rgatadi va so’z tanlashda, uni suhbatdoshga chiroyli yetkazishda gapga xilma-xillik kiritishga yordam beradigan til birligi bu sinonimlardir. Sinonimlardan foydalanib, har qanday tavsifni yanada qiziqarli, ta’sirchan yoki tushunarliroq ifodalash mumkin.